Mahcup bir insan mısınız? Bir toplulukta, insanların
ilgisi sizin üzerinize çevrildiğinde kalbiniz hızlı
- hızlı çarpmaya başlıyor ya da soluğunuz daralıyor
mu? Yeni girdiğiniz bir iş ortamında, ayağa kalkıp
kendinizi tanıtmanız istendiğinde, yüzünüz
kızarıyor, sesiniz titriyor mu? Bu özelliklerinizi
bildiğiniz için, kalabalık önünde konuşmanızı
gerektirecek durumlardan uzak duruyor, ancak tüm
çabanıza rağmen boş bulunup yakalandığınızda, bir
iki laf edip sıranızı savıncaya kadar kan ter içinde
kalıyor musunuz?
Eğer böyleyse, sizde 'aşırı utangaçlık hastalığı'
var demektir. Toplumdaki her on kişiden birinin
kapısını çalan bu hastalığa yakalanmışsanız, büyük
bir olasılıkla, kendinizi aşırı utangaçlık
krizlerinden koruyacak bazı önlemler de
geliştirmişsinizdir. Henüz bir çözüm yolu
bulamadıysanız, başkalarının neler yaptığına,
birlikte bir göz atabiliriz.
Aşırı utangaçlıkla baş etme yolları:
En sık başvurulan yollardan birisi alkol kullanımı.
Bir çok kişi, utangaçlığını alkolle eritmeye
çalışıyor. Yapılan araştırmalar, aşırı utangaç
kişilerde, böyle olmayanlara göre en az iki kat daha
yüksek bir oranda alkolizme ve alkol kullanımının
yol açtığını gösteriyor.
Sık başvurulan bir diğer çözüm yolu, topluluk
karşısında duyulan sıkıntıyı azaltacak uyuşturucu
maddelerin kullanılması. Bu kişilerin yaklaşık yüzde
on beşi yaşamlarında en az bir kez bir uyuşturucu
maddeye bağımlı duruma geliyorlar.
Üçüncü bir yöntem, utangaçlık krizine yol açabilecek
toplumsal etkinlikleri tümüyle dışlayan bir yaşam
tarzı geliştirmek. İş ve okul ortamında ön plana
çıkmayı ve kendini göstermeyi gerektiren durumlardan
uzak durmak, basit ve göze batmayacak işlere
yönelmek bu yaşam tarzının temel taktikleri arasında
sayılabilir Böylece, aşırı utangaçlığınız sürse de,
bu sorunla yüzleşmekten kurtulmuş oluyorsunuz.
Ancak, her üç yöntem de küçümsenmeyecek bireysel
kayıplara yol açıyor. Alkolizmin ve madde
bağımlılığının neden olduğu sorunlar herkes
tarafından biliniyor. Çok sayıda toplumsal
etkinlikten uzak durmaya dayalı bir yaşam tarzının
sonucuysa, düşük toplumsal ve mesleki başarı ve
yalnızlık. Aşırı utangaç kişiler, içinde
bulundukları toplumun ortalamasına göre, daha düşük
bir eğitim görüyor, daha az para kazanıyor ve karşı
cinse uzak durmalarına bağlı olarak, eş bulmakta
daha fazla güçlük çekiyorlar. Bu kişilerin yüzde
otuza yakın bir bölümü hiç evlenmiyor ve tek başına
yaşıyor.
Aşırı utangaçlığın
tedavisi:
Eğer sorun yalnızca topluluk önünde konuşmakla
sınırlıysa, genellikle, kişiyi üç dört saatliğine
aşırı utangaçlığın bedensel belirtilerinden kurtaran
ilaçlar kullanılıyor. Beta bloker adı verilen bu
ilaçlar, yaşanan içsel karmaşayı kalp çarpıntısı,
soluk soluğa kalma, ses titremesi ve yüz kızarması
gibi yollarla dışa vuran sinirsel ileti sistemini
bloke ediyor. Beta blokerlerin sahne sanatçıları
arasında yaygın bir kullanımı olduğu biliniyor.
Daha uzun süreli bir rahatlama içinse, beyindeki
sinirsel iletimi sağlayan maddeler üzerinde etkili
bazı ilaçlar kullanılıyor. Yapılan çalışmalar, söz
konusu ilaçların, aşırı utangaçlık hastalığı olan
kişilerin yüzde yetmişinde önemli bir düzelme
sağlayabildiğini gösteriyor. İlacın yanısıra bazı
psikoterapi teknikleri de uygulandığında, bu oran
daha da yükseliyor.
Utangaçlığı yok eden ilaç
Çekingenlik nedeniyle toplum içine çıkamayanlar ve bu
yüzden sosyal hayatları olmayanlara müjde.
İngiltere'de piyasaya çıkan yeni bir hap, utangaçlık
ve çekingenlik gibi duyguları yok ederek insanların
kendine olan güvenini artırıyor. The Sunday Times
gazetesinin haberine göre, Bristol ve Southampton
üniversiteleri tarafından geliştirilen ve Smith
Kline Beecham şirketi tarafından pazarlanan ‘‘Seroxat’’
adlı ilaç, beyindeki seratonin maddesini artırıyor.
Bu da kişinin kendine güven duygusunu kamçılayarak
mutluluk hissi veriyor. Böylelikle kişi kendini
ifadede daha rahat davranıyor ve öteki insanlarla
çok daha kolay ilişki kuruyor.
Dr. Brian Goss, klinik vaka
derecesinde utangaç kişiler üzerinde yapılan
testlerde ‘‘Seroxat’’ın çok başarılı sonuçlar
verdiğini bildirdi. Örneğin yabancılarla karşılaşma
korkusu yüzünden evinden çıkmayan 29 yaşındaki
Londralı bir kadın, ilacı aldıktan sonra cesaretini
topladı ve tamamen dışa açık bir kişilik kazandı.
Şimdiye kadar hayatı ıskalamasından yakınan genç
kadın kaçırdıklarını telafi için her hafta sonu
erkek ve kız arkadaşlarıyla birlikte pub ve
kulüplerden çıkmaz oldu. Dr. Goss, mucize hapın 3
milyon utangaç insanın yaşadığı İngiltere'de yılda 1
milyar dolarlık talep yaratacağını söyledi.
|
